अचला किल्ला माहिती मराठी भाषेत
• स्थान :
नाशिक जिल्ह्यातील पूर्व पश्चिम रेषेत पसरलेल्या सातमाळा डोंगर रांगेत ऐकून १८ किल्ले पहायला मिळतात. त्यातील एक किल्ला आपल्याला वणी विभागात पाहायला मिळतो. तो एक टेहळणी साठी बांधलेला मध्ययुगीन किल्ला आहे.
• किल्याची उंची :
या किल्याची सर्वसाधारण उंची ही समुद्र सपाटी पासून ४०४० मीटर असून हा एक गिरीदुर्ग आहे. किल्याची चढाई मध्यम स्वरूपाची आहे.
• किल्ल्याकडे जाण्यासाठी प्रवासी मार्ग :
• मुंबई येथून – नाशिक – वणी – पिंपरी अचला येथून पुढे दगडपिंपरी गावातून आपण अचला किल्ल्याकडे रानवाटेने जाऊ शकतो.
• गुजरात राज्यातील सूरत येथून – नवसारी – सापुतारा - हरगड – खिराड – येथून जमाले गावी व येथून रानवाटेने गडावर जाता येते.
• मुंबई व सुरत ही आंतरराष्ट्रीय बंदरे आहेत.
• वणी ते अचला १२ किमी अंतर आहे.
• अचला किल्यावर पाहण्यासारखी ठिकाणे :
• नाशिक येथून वणी गावी आपल्या वाहनाने किंवा बसने येऊ शकतो. तेथून पिंपरी अचला मार्गे दगड पिंपरी गावात आल्यावर तेथून एक पाणंद रानवाट अचला गडाकडे जाते. या वाटेने आपण पायी अथवा थोड पुढे सती मंदिराजवळ येतो.
• सती मंदीर :
वाटेत एक छोटेसे घुमटी मंदीर लागते. ते सती मंदीर आहे. आतमध्ये शिळा मूर्ती आहे. पूर्वी येथे पती निधनानंतर सती गेलेल्या स्त्रीच्या स्मरणार्थ हे मंदीर बांधल्याचे दिसून येते.
• हनुमंत मंदिर :
पायवाटेने पुढे गडाकडे जाताना थोडा चढ चढून पठारावर आपण जाऊन पोहोचतो. तेथे एक शेंदरी रंगात रंगवलेली ‘हनुमंत मूर्ती’ पहायला मिळते. बाजूचे बांधकाम नष्ट झाले आहे. वरील बाजूस पत्रा व त्याखाली खुल्या स्वरूपात हनुमंत मूर्ती पहायला मिळते. हनुमंत ही वीर संकटमोचन व बलोपासनेची देवता असल्याने तिची स्थापन प्रत्येक गडावर अथवा आसपास पहायला मिळते.
• कात्याळ पायरी मार्ग :
पठार चढून पुढे गेल्यावर आपल्याला कात्याळकडा लागतो. त्यामध्ये खोदून वर जाण्यासाठी पायऱ्या केल्याचे दिसून येते. या मार्गाने आपण गडावर चढून जाऊ शकतो.
• गुहा :
• पायरी मार्गाने वर चढून जाताना आपल्याला व पायरी मार्गापासून थोड बाजूला कात्याळात खोदलेली गुहा पहायला मिळते. ही तीन बाय तीन चौरस असलेली दहाफुट लांब असलेली ही गुहा वाटेवर टेहळणी करण्यासाठी बांधली गेली असावी.
• पाण्याचे टाके :
पायरी मार्गाने वरील बाजूस चढून गेल्यावर थोड्या अंतरावर डाव्या हाताला एक पाण्याचे मुजलेले टाके पाहायला मिळते. हे पिण्यासाठी तसेच खर्चाच्या पाण्याची गरज भागवण्यासाठी बांधले गेले असावे.
• गड माथा :
पुढे आपण गडमाथ्यावर जाऊन पोहोचतो. हा माथा छोटासा आहे. या परिसरात काही झुडपे वाढलेली आहेत. त्यामुळे आपल्याला येथील वास्तू रचना पाहायला नीट मिळत नाहीत. येथून आपल्याला सभोवताली असणारा संपूर्ण प्रदेश पाहता येतो.
• वाडे व वास्तू रचना अवशेष :
गडावरील वास्तू काळाच्या ओघात नष्ट झालेल्या आहेत. त्यांचे आता फक्त ज्योते पहायला मिळतात.
• पाण्याचे टाके :
गडमाथ्यावर रुंद असे एक पाण्याचे टाके पाहायला मिळते. येथील स्थानिक लोक मोठ्या आजारातून बरे झाल्यावर येथील टाक्यात अंघोळ करतात. असे स्थानिक लोक सांगतात. तसेच पुढे आणखी एक पाण्याचे टाके पाहायला मिळते त्या शेजारी भग्न मूर्ती पहायला मिळतात.
• सलग्न आठ पाण्याची टाकी :
गडमाथा उतारावर पाणी मार्गावर असलेल्या वाटेवर एकामागून एक अशी सलग्न पाण्याची टाकी पाहायला मिळतात. पावसाळी पाणी मार्गावर खोदलेली ही टाकी उत्तम पाणी निवळण्यासाठी केलेली रचना आहेत. येथील दगड काढून किल्ल्यावरील वाडे, तटबंदी व अन्य बांधकाम करण्यासाठी या दगडांचा वापर केला गेला असून दगड काढलेल्या जागी पाण्याची टाकी तयार केली. अशी दुहेरी उद्देशाने यांची रचना केल्याचे दिसून येते. सध्या यांची दुरावस्था झाल्याचे दिसते.
• गड माथ्यावरून पहायला मिळणारी ठिकाणे :
गडाचा माथा छोटासा असून येथून आपल्याला सातमाळा व सह्याद्री डोंगर रांगेतील रावळ्या डोंगर, जवळ्या डोंगर, धोडप, सप्तशृंगीगड, टवळ्या डोंगर, बहीर्या डोंगर पहायला मिळतात.
• अचला किल्याची ऐतिहासिक माहिती :
• हा किल्ला मध्ययुगीन काळातील असून याची बांधणी यादवकालीन किल्यांशी जुळते. हा सातमाळा परिसरातील सुरत बंदर व कोकणस्थ बंदराकडे जाणाऱ्या व्यापारी मार्गावर तसेच शत्रूच्या हालचालींवर नजर ठेवण्यासाठी यादव काळात बांधला गेला असल्याचे जाणवते. या परिसरात पूर्वी यादव घराण्याची सत्ता होती.
• पुढे हा परिसर बहामनी सत्तेच्या ताब्यात होता. तेथून पुढे निजामशाहीत होता. तेथून पुढे मुघल बादशहाने निजामशाही बुडवून हा प्रदेश आपल्या ताब्यात घेतला.
• काही काळ येथे मराठी सत्ता होती. दुसरी सुरत लूट केल्यावर परत माघारी येताना काही लूट मराठा सरदार गोंदाजी नारायण याच्या ताब्यात होती. ती त्याने या किल्यावर सुरक्षेसाठी लपवली होती असे ऐकिवात माहितीतून समजते.
• पुढे मराठी सत्तेच्या ऱ्हासानंतर ब्रिटिश सरकारच्या ताब्यात हा प्रदेश गेला.
• पुढे १५ ऑगस्ट १९४७ साली भारत स्वतंत्र झाल्यावर हा किल्ला व प्रदेश स्वतंत्र भारत सरकारच्या ताब्यात आला. काळाच्या ओघात दुर्लक्ष झाल्याने याची दुरावस्था झाल्याचे दिसून येते.
• अशी आहे अचला किल्याची माहिती. Achla killyachi mahiti marathi madhe
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा
ही एक वैयक्तिक माहितीपर वेबसाईट आहे. येथे दिलेली माहिती अभ्यास व संदर्भासाठी आहे.
अधिकृत माहितीसाठी संबंधित सरकारी संकेतस्थळ पाहावे.